Za nami warsztaty GOZ!

Różnorodność tegorocznych tematów prezentacji – od biodegradowalnych tworzyw do druku 3D po zastosowanie odpadów przemysłu spożywczego w kosmetyce – pokazała, jak szerokie i praktyczne zastosowanie mają badania podejmowane na PK.

Gospodarzami spotkania byli prof. dr hab. inż. Krzysztof Pielichowski, dyrektor IC-GOZ oraz członkowie komitetu organizacyjnego i naukowego warsztatów. Były one nie tylko okazją do zaprezentowania wyników badań, ale przede wszystkim do dyskusji nad interdyscyplinarnym charakterem wyzwań, jakie stawia przed nauką i przemysłem model cyrkularny gospodarki. Dąży się w nim do zmniejszenia zużycia surowców i produkcji odpadów poprzez ich ponowne wykorzystanie, naprawę i recykling. 

Wydarzenie otworzyli dr hab. inż. Tomasz Zdeb, prof. PK z komitetu organizacyjnego Warsztatów oraz dr hab. inż. Magdalena Niemczewska-Wójcik, prof. PK, prorektor ds. nauki. – Gospodarka obiegu zamkniętego jest realną odpowiedzią na wyzwania współczesnego świata, bo reprezentuje podejście, w którym odpady przestają być problemem, a zaczynają być zasobem. Warsztaty na Politechnice Krakowskiej to niezwykle cenna inicjatywa – są przestrzenią wymiany doświadczeń i inspiracji, okazją do dyskusji na temat rozwiązań, które będą zmieniać naszą rzeczywistość – mówiła do uczestników prorektor PK.

Wykład otwierający warsztaty pt. “Taksonomia UE - wyzwania dla gospodarki o obiegu zamkniętym” wygłosiła prof. dr hab. inż. Agnieszka Generowicz, ekspertka w dziedzinie gospodarki odpadami z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki. Na krakowskich przykładach przedstawiała jak między ekologią i ekonomią rozgrywają się współczesne wyzwania GOZ, poczynając od prostych decyzji o segregacji odpadów czy sprzątaniu ulic miasta po złożone wielomilionowe inwestycje i zrównoważone zarządzanie infrastrukturą miejską. Taksonomia w Unii Europejskiej, czyli ubrane w akty prawne ramy ułatwiające zrównoważone inwestycje, ma zwiększyć poziom ochrony środowiska przez przekierowanie kapitału z inwestycji szkodzących środowisku na bardziej ekologiczne alternatywy. Zamiast pseudoekologicznego marketingu proponuje się ogólnoeuropejskie zasady, które mają pomóc w osiągnięciu kluczowych dla ludzi i gospodarek celów. – To m.in. łagodzenie zmian klimatu, adaptacja do tych zmian, zrównoważone wykorzystanie i ochrona zasobów wodnych oraz morskich, zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrola, ochrona i odbudowa bioróżnorodności ekosystemów, a w końcu przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym – mówiła podczas wykładu prof. Generowicz, pokazując jak w tym procesie uczestniczą naukowcy, wykorzystując innowacyjne metody badań i modelowania.

Nauka, biznes, środowisko – fundamenty interdyscyplinarnej współpracy

II Warsztaty GOZ, z bogatym wachlarzem prezentacji naukowych, dobrze podsumowały działalność Interdyscyplinarnego Centrum Gospodarki Obiegu Zamkniętego PK od pierwszej edycji wydarzenia. Centrum łączy naukowców, doktorantów i studentów Politechniki z różnych dyscyplin nauki, by – we współpracy z biznesem i samorządami – tworzyć nowoczesne rozwiązania dla przemysłu, energetyki i ochrony środowiska. Jego celem jest rozwój wiedzy, innowacyjnych technologii i kształcenia w obszarze zrównoważonego wykorzystania surowców i materiałów.

– Członkowie społeczności naszego Centrum prowadzą badania w zakresie GOZ, które zaowocowały opublikowaniem 42 artykułów naukowych oraz licznych wystąpień na konferencjach krajowych i zagranicznych w szeroko pojętej tematyce gospodarki o obiegu zamkniętym – mówi o ostatnim czasie działalności dyrektor Centrum prof. Krzysztof Pielichowski. – Przygotowano zeszyt specjalny (Special Issue - Topics) pt. „Circular Economy in Interdisciplinary Perspective: Valorization of Raw Materials, Sustainable Products, and Pro-Ecological Industrial Developments” ( https://www.mdpi.com/topics/0N03YBA96F ), w ramach którego publikowane są artykuły badawcze i przeglądowe poświęcone aktualnym zagadnieniom gospodarki o obiegu zamkniętym, ujmowanym z perspektywy interdyscyplinarnej, w tym dotyczących waloryzacji surowców, rozwoju zrównoważonych produktów oraz wdrażania proekologicznych rozwiązań przemysłowych. W zeszycie opublikowano do tej pory 14 artykułów naukowych.

Na  nowej stronie Centrum prezentuje z kolei zbiorcze podsumowanie swoich kompetencji badawczych. – To swoista "inwentaryzacja" osiągnięć naszych członków ułatwiająca poszukiwanie partnerów do interdyscyplinarnych projektów – podkreśla prof. Pielichowski.  

Teraz naukowa aktywność naukowców skupionych wokół IC GOZ na PK koncentruje się m.in. na tzw. analizie cyklu życia (LCA), która pozwala na kompleksową ocenę wpływu produktu, procesu lub technologii na środowisko, społeczeństwo i ekonomię – od etapu pozyskania surowców aż po koniec życia produktu. – Wiele nowych rozwiązań inżynierskich i technologicznych opracowanych na Politechnice może bardzo zyskać po uwzględnieniu wyników LCA, stąd nasze działania w tym przyszłościowym kierunku – wyjaśnia dyrektor centrum. 

Oprócz prowadzenia badań i tworzenia ekosystemu dla innowacji osadzonych w modelu GOZ, centrum angażuje się też w edukację i promowanie idei gospodarki cyrkularnej. Pracownicy uczelni, którzy zadeklarowali akces do Centrum, opiekują się studentami uczestniczącymi w konkursach i warsztatach studenckich oraz popularyzują ideę GOZ m.in. podczas wydarzeń takich jak Wielka Lekcja Ekologii 2025 czy Małopolski Kongres „Klimat – GOZ – Powietrze” (2025).

GOZ w centrum uwagi – interdyscyplinarne badania i rozwiązania na PK

Podczas tegorocznych Warsztatów GOZ młodzi badacze przedstawili ponad 20 tematów badawczych: od waloryzacji surowców, przez recykling polimerów i rozwój zrównoważonych produktów, po wdrażanie proekologicznych rozwiązań przemysłowych. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z wynikami badań nad nowatorskimi materiałami, takimi jak biodegradowalne tworzywa do druku 3D, betony z wykorzystaniem kruszyw z recyklingu czy biopoliole otrzymywane z olejów roślinnych.

Badania prezentowane podczas II Warsztatów GOZ na PK:

• Olej z rzodkwi oleistej jako ekologiczny surowiec do produkcji pianek poliuretanowych (Julia Sędzimir, Politechnika Krakowska)
• Zielone inhibitory korozji (Amelia Sipowicz i Karol Peregrym, Akademia Górniczo-Hutnicza)
• Odpad czy zasób? Wykorzystanie ludzkich włosów w materiałach inżynierskich (Amelia Łach, PK) 
• Celuloza w termoresponsywnych polimerach (Karina Mihilewicz, PK)
• Termoplastyczne poliuretany bezizocyjanianowe (NIPU) z bio-pochodnych diwęglanów jako element transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym (Maja Knapik, PK) 
• Wykorzystanie biomasy roślinnej do otrzymywania hydrożeli nowej generacji (Natalia Baka, PK)
• Wykorzystanie surowców odpadowych w celu zmniejszenia palności biopolimerów (Radosław Piech, PK)
• Recreating a sustainable urban economy in circular cities through local development: A case study of Teheran (Somayeh Afshariazad, PK)
• Kruszywa odpadowe w inżynierii lądowej (Marcin Piechaczek, PK)
• Charakterystyka materiałów opakowaniowych sporządzonych z bakteryjnych, biodegradowalnych polimerów (Eliza Szymańska, PK)
• Odpady ściekowe w projektowaniu ekologicznego betonu (Marcin Różycki, PK) • Możliwości recyklingu pianek poliuretanowych (Michał Kucała, PK)
• Modelowanie katalizatorów jako narzędzie rozwoju niskoemisyjnych technologii chemicznych (Weronika Grzesik, PK)
• Bioorganiczne nawozy z odpadów rolniczych (Karolina Sawska, PK)
• Znaczenie biowęgla dla rozwoju rolnictwa opartego na gosspodarce obiegu zamkniętego (Katarzyna Łoś, PK)
• Wpływ pochodnych ligniny na palność mieszanek PLA+PET (Aleksander Wątroba, PK)
• Od odpadu do designu - obiecujące organiczne odpowiedniki materiałów tradycyjnych we wnętrzach (Daniel Nowak i Jakub Knapek, PK) 
• Produkty pirolizy korka odpadowego i ich potencjalne wykorzystanie (Kinga Wencel, PK)
• Badanie właściwości antyoksydacyjnych ekstraktów z owocowo-warzywnych odpadów przemysłu spożywczego (Aleksandra Kamienik, PK)
• Otrzymywanie i porównanie aktywności odpadów przemysłu winiarskiego w kontekście kosmetycznym (Dawid Dubiel, PK)
•  Nanonośniki lipidowe na bazie ekstraktów pozyskanych z biomasy owocowo-warzywnej (Magdalena Chrobak i Zuzanna Orzechowska, PK)
• Żele polimerowe na bazie ekstraktów pozyskanych z biomasy owocowo-warzywnej (Lidia Faron i Oliwia Kubiczek, PK)
• Układy hybrydowe na bazie ekstraktów pozyskanych z biomasy owocowo-warzywnej (Adrianna Podlewska, PK)
• Suszenie estrów metylowych (Patrycja Zawitkowska i Martyna Kopeć, PK)
• Recykling natryskowych pianek poliuretanowych modyfikowanych biopoliolem z rzodkwi oleistej (Natalia Kowalik, PK)
• Biopianki poliuretanowe modyfikowane biopoliolami z olejów roślinnych (Aleksandra Put, PK).

–  Tak bogata aktywność specjalistów Centrum i młodych badaczy pokazuje, że w naszej społeczności stale rośnie świadomość interdyscyplinarności tematyki GOZ i korzyści, które możemy osiągnąć, działając wspólnie na polu zrównoważonej gospodarki zasobami – podsumowuje działalność w obszarze GOZ na PK prof. Krzysztof Pielichowski.