Budownictwo ochronne – na Politechnice Krakowskiej!

Stawiając na dwie nowe ścieżki edukacji w tematyce budownictwa ochronnego – akademicką i społeczną – wychodzimy naprzeciw ogromnym potrzebom rynku budowlanego i nowym obowiązkom samorządów – mówi Lucyna Domagała, dziekan Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej.  

Potrzeby rodzą się z geopolitycznych wyzwań, które bezpieczeństwo, w tym cywilne, stawiają w centrum zainteresowania, a wraz z nim zwracają uwagę na tematykę budownictwa  ochronnego. – To wyspecjalizowana dziedzina inżynierii lądowej, która zajmuje się projektowaniem, realizacją oraz utrzymaniem obiektów mających zapewnić ludziom bezpieczne schronienie przed skutkami nadzwyczajnych zagrożeń – mówi  dr inż. Michał Kołaczkowski, koordynator do spraw budownictwa ochronnego na Wydziale Inżynierii Lądowej (WIL) PK. Cywilne budownictwo ochronne koncentruje się na ochronie ludności przed takimi czynnikami jak: skutki klęsk żywiołowych (np. gwałtowne wichury), odłamki amunicji i ostrzał z broni małokalibrowej, zagruzowanie spowodowane zawaleniem się budynków, fala uderzeniowa wybuchu, promieniowanie z opadu promieniotwórczego, pożary czy skażenia chemiczne i biologiczne. Wśród obiektów zbiorowej ochrony (OZO) są budowle ochronne (schrony – obiekty hermetyczne z systemem filtracji oraz niehermetyczne ukrycia) oraz miejsca doraźnego schronienia (MDS).

 

 

– Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej zrewolucjonizowała podejście do infrastruktury ochronnej w Polsce. Nałożyła na jednostki samorządu terytorialnego obowiązek zapewnienia mieszkańcom miejsc schronienia w obiektach zbiorowej ochrony (OZO) – przypomina  dr inż. Michał Kołaczkowski. – Nowe przepisy dotyczą zarówno inwentaryzacji oraz ewentualnej modernizacji istniejącej infrastruktury, jak i planowania nowych inwestycji.  Od tego roku w nowych budynkach użyteczności publicznej powinien być zapewniony schron lub ukrycie, ewentualnie podziemie przygotowane do roli miejsca doraźnego schronienia (MDS). W nowoprojektowanych budynkach wielorodzinnych wymagany jest MDS w podziemiu lub budowla ochronna na życzenie inwestora.

 

 

Skala wyzwań związanych z nowymi obowiązkami jest w Polsce ogromna, także w związku ze znikomą liczbą i stanem technicznym istniejących obiektów zbiorowej ochrony. Jak wynika z danych Państwowej Straży Pożarnej z 2023 roku, miejsc w schronach w Polsce wystarcza zaledwie dla niespełna 1% populacji, a w ukryciach – dla niespełna 3%. Wiele istniejących obiektów z czasów PRL jest zaniedbanych. Brakuje obiektów zbiorowej ochrony, ale też specjalistycznych kadr inżynierskich w obszarze budownictwa ochronnego.

 

 

W obu obszarach potrzeby rosną. Stąd właśnie rozwój oferty dydaktycznej przez nowy profil dyplomowania inżynierów budownictwa oraz specjalistyczne wsparcie dla przedstawicieli samorządów, które proponuje Politechnika Krakowska.  – Sytuacja geopolityczna w świecie uświadomiła wszystkim skalę zagrożeń. Nie bez przyczyny wprowadzono w Polsce nowe przepisy, bezpośrednio dotykające decydentów, ale i inżynierów budownictwa, którzy muszą rozszerzać swojej wiedzę. Politechnika będzie w tym systemowo wspierać otoczenie społeczno-gospodarcze,  tym bardziej, że nie chodzi tu wyłącznie o dostosowanie się do przepisów, ale o długofalowe działania zwiększające bezpieczeństwo państwa – podkreśla dr inż. Michał Kołaczkowski.

 

Praktyczna wiedza dla samorządowców 

 

Już 27 marca startuje pierwsze szkolenie Politechniki Krakowskiej dla przedstawicieli samorządów, bo to przed wójtami, burmistrzami, prezydentami miast stanęły najpilniejsze zadania. Szkolenie skierowane jest głównie do pracowników wydziałów zarządzania kryzysowego, osób odpowiedzialnych w samorządach za inwestycje i remonty oraz odpowiadających za obszar ochrony ludności.

 

 

Celem szkolenia pt. „Obiekty zbiorowej ochrony w praktyce samorządów – wymagania techniczne dla obiektów nowych i istniejących” jest uporządkowanie i praktyczne omówienie wymagań, które wynikają z nowych przepisów. – Chcemy wyposażyć przedstawicieli samorządów w syntetyczną wiedzę inżynierską, która pozwoli im sprawnie planować działania, współpracować z projektantami i podejmować optymalne decyzje – mówi dr inż. Michał Kołaczkowski, wykładowca akademicki PK i doświadczony konstruktor (z uprawnieniami budowlanymi do projektowania bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej), który poprowadzi szkolenie.

 

 

Czego wymagają nowe przepisy? Czym różni się schron od ukrycia? Jakie wymagania techniczne musi spełniać piwnica adaptowana na MDS? Jak świadomie zarządzać procesami związanymi z inwestycjami publicznymi w zgodzie z nowymi przepisami? Gdzie szukać specjalistycznej wiedzy? Na takie m.in. pytania odpowie szkolenie na PK. – Damy uczestnikom uporządkowane zestawienie wymagań technicznych rozproszonych w różnych przepisach, pokażemy przykłady współczesnych rozwiązań technicznych i wyposażenia stosowanego w rzeczywistych obiektach. Przekażemy też wiedzę ułatwiającą samorządom przyszłą współpracę z projektantami i specjalistami różnych branż oraz komunikację z mieszkańcami. Będzie też okazja indywidualnie przedyskutować problemy specyficzne dla konkretnej gminy – zapowiada Michał Kołaczkowski.

 

 

Szkolenie w obszarze infrastruktury ochronnej rozpoczyna cykl działań Politechniki Krakowskiej, wspierających otoczenie społeczno-gospodarcze w tematyce ochrony ludności. Swoją ofertę uczelnia zaprezentowała podczas niedawnego Europejskiego Kongresu Samorządów w Mikołajkach. – Spotkała się z ogromnym zainteresowaniem samorządowców. Potwierdzają, że zdecydowanie potrzebują eksperckiego, ale praktycznego wsparcia w tej tematyce – mówi Monika Firlej, pełnomocniczka rektora PK ds. współpracy z samorządami. – Na Politechnice mamy w udzielaniu takiego wsparciu bogate doświadczenia. Uczelnia współpracuje z samorządami każdego szczebla w tematyce infrastruktury, transportu, budownictwa, ochrony środowiska, cyfryzacji. Teraz, z racji nowych przepisów i uwarunkowań zewnętrznych, intensyfikujemy naszą specjalistyczną pomoc w obszarze ochrony ludności.

 

Krakowska uczelnia będzie rozszerzać grono merytorycznych partnerów projektów szkoleniowych związanych z bezpieczeństwem ludności. Właśnie finalizuje szczegóły współpracy ze Stowarzyszeniem Świadoma Obrona Cywilna.

 Szczegółowe informacje o szkoleniu dla samorządów 27 marca 2026 r. o godz. 10:00 oraz formularz rejestracji
- na stronie internetowej Politechniki Krakowskiej

 

Profil „budownictwo ochronne" – inżynierska kadra przyszłości

Drugą ścieżką edukacji dot. budownictwa ochronnego jest nowy profil dyplomowania inżynierskiego na Politechnice Krakowskiej. Odpowiadając na długofalowe potrzeby rynku, Wydział Inżynierii Lądowej od roku akademickiego 2025/2026 uruchomił dla studentów studiów stacjonarnych I stopnia na kierunku budownictwo nowy profil dyplomowania w tym obszarze. Już pierwszy nabór dyplomantów, chcących podjąć temat związany z budownictwem ochronnym w swoich pracach inżynierskich, cieszył się tak dużym zainteresowaniem, że błyskawicznie zapełnił się limit przygotowanych dla nich 15 miejsc.

 

 

Profil dyplomowania to specjalistyczny obszar kształcenia i realizacji pracy dyplomowej, wybrany przez studenta w ostatnim roku studiów. Podczas seminarium dyplomowego oraz w ramach przedmiotów profilowych, wspierających tematykę pracy, student może pogłębić wiedzę w wybranej dziedzinie inżynierii. 

 

Dyplomanci w obszarze budownictwa ochronnego w ramach 90 godzin zajęć na 6. i 7. semestrze studiów mają 3 specjalistyczne przedmioty: „Podstawy projektowania budowli ochronnych”, „Projektowanie architektoniczno-budowlane budynków i budowli ochronnych” oraz „Konstrukcje budownictwa ochronnego”. Zapoznają się z aktualnymi warunkami technicznymi dotyczącymi budowli ochronnych oraz miejsc doraźnego schronienia dla ludności cywilnej. Istotnym elementem kształcenia są zajęcia projektowe, podczas których rozwiązują praktyczne problemy inżynierskie związane zarówno z projektowaniem nowych obiektów ochronnych, jak i adaptacją oraz modernizacją obiektów istniejących. W ramach zajęć uczą się m.in. projektowania budowli ochronnych o charakterze dwufunkcyjnym, które w czasie pokoju służą społeczności, a w chwili zagrożenia stają się bezpieczną przystanią. Znanymi przykładami takich obiektów są np. liczne garaże podziemne w Szwajcarii – na co dzień to parkingi dla samochodów, w razie zagrożenia pełnią funkcję schronów zapewniających bezpieczeństwo ludności cywilnej.

 

 

– Nasi studenci już na etapie prac dyplomowych realnie odpowiadają na wyzwania teraźniejszości i przyszłości, łącząc najnowszą wiedzę inżynierską z odpowiedzialnością społeczną. To inwestycja w bezpieczeństwo, która będzie procentować przez pokolenia – mówi o nowym profilu dyplomowania dziekan Lucyna Domagała.

 

Eksperci dla bezpiecznego społeczeństwa

 

Działania Politechniki Krakowskiej – zarówno oferta szkoleniowa dla samorządów, jak i uruchomienie specjalistycznego profilu dyplomowania – wpisują się w szerszą strategię uczelni, która jest partnerem dla otoczenia społeczno-gospodarczego, w tym w kluczowych obszarach bezpieczeństwa. Wiedza i doświadczenie kadry naukowej Wydziału Inżynierii Lądowej Politechniki Krakowskiej w zakresie projektowania konstrukcji, modelowania komputerowego czy diagnostyki obiektów istniejących stanowią solidną podstawę do kształtowania nowej jakości w polskim budownictwie ochronnym.

 

 

– Szkolenia, które rozpoczynamy, przeszli wszyscy pracownicy Wydziału Inżynierii Lądowej, żeby już teraz mogli perspektywicznie pomyśleć o nowych kierunkach badań i działalności eksperckiej w obszarze budownictwa ochronnego. Powołaliśmy na naszym wydziale  koordynatora i zespół ds. budownictwa ochronnego, tak, aby wzmocnić interdyscyplinarną współpracę naszych specjalistów, reprezentujących różne obszary inżynierii lądowej, z rynkiem budowlanym oraz samorządami i instytucjami – mówi dr hab. inż. Lucyna Domagała, prof. PK.

 

Zespół stanowi interdyscyplinarną platformę współpracy między katedrami Wydziału Inżynierii Lądowej PK zajmującymi się konstrukcjami żelbetowymi, konstrukcjami stalowymi i geotechniką oraz umożliwia angażowanie specjalistycznych zespołów badawczych uczelni w analizę i rozwiązywanie zadań związanych z budownictwem ochronnym. Jego skład to: dr inż. Michał Kołaczkowski (koordynator), dr inż. Magda Kijania-Kontak (Katedra Konstrukcji Żelbetowych i Sprężonych), dr inż. Maciej Suchodoła (Katedra Konstrukcji Mostowych, Metalowych i Drewnianych) oraz dr inż. Grażyna Gaszyńska-Freiwald (Katedra Geotechniki i Wytrzymałości Materiałów).

 

Pełna oferta Politechniki Krakowskiej dla samorządów

 

 

« powrót